الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

117

تفسير مجمع البيان (فارسى)

( كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْواها ) مجاهد و ابن زيد گويند ، تكذيب كرد ثمود صالح را بطغيان و معصيتش يعنى سركشى و طغيان آنها را واداشت بر تكذيب كردن ، پس طغوى اسم است از طغيان چنانچه دعوى اسمى است از دعاء . ابن عبّاس گويد : طغوى اسم عذابى بود كه بر ايشان نازل شد پس معنايش اينست كذّبت ثمود بعذابها و اين چنانست كه فرمود ، فَأُهْلِكُوا بِالطَّاغِيَةِ و مقصود اينست ، تكذيب كرد به عذاب آن طاغيه سركش گنهكار پس فرود آمد بر آن آنچه را كه تكذيب كرده بود . ( إِذِ انْبَعَثَ أَشْقاها ) يعنى تكذيب ثمود اين بود آن گاه كه برانگيخت بدبخت‌ترين افراد قوم را براى پىكردن و كشتن شتر و معناى انبعث تحريك شدن و برخاستن است و الاشقى پىكننده و كشنده شتر خدا قدّار بن سالف است ، و او شقىترين اوّلين است بر زبان رسول خدا ( ص ) عدى بن زيد شاعر گويد : فمن يهدى اخا لذناب لوّ * فارسوه فانّ اللَّه جار و لكن اهلكت لوّ كثيرا * و قبل اليوم عالجها قدار پس كيست كه هدايت كند برادرى را به عاقبت كجى و انحراف ، پس او را ارشاد نمائيد كه خداوند پناه دهنده است و ليكن كجى و انحراف هلاك نمود بسيارى را و قبل از امروز علاج كرد آن را قدار ، يعنى هنگامى كه عذاب به آنها فرود آمد قدار ميگفت لو فعلت ( اى كاش تكذيب نمىكردم و اى كاش اطاعت ميكردم صالح را و شتر را نميكشتم ) و قطعا روايت صحيح است باسنادش از عثمان بن صهيب از پدرش ، گويد رسول خدا ( ص )